Page 115 - Demo

Vilhelmi II dheOto fon Bismarku7dhe me nj%u00eb urbanizim t%u00eb shpejt%u00eb. Ky ndryshim e r%u00ebndoi gjendjen shoq%u00ebrore dhe gjall%u00ebroi l%u00ebvizjen socialiste, p%u00ebrfaq%u00ebsuese kryesore e s%u00eb cil%u00ebs ishte Partia Social-Demokrate, q%u00eb u b%u00eb partia m%u00eb e fuqishme n%u00eb Gjermani dhe nj%u00ebkoh%u00ebsisht partia m%u00eb e madhe pun%u00ebtore n%u00eb Evrop%u00eb. Partia Social-Demokrate Gjermane e ka filles%u00ebn e saj n%u00eb aktivitetet e Ferdinand Lasalit (Ferdinand Lassalle, 1825-1864). Edhe pas vdekjes s%u00eb tij, l%u00ebvizja pun%u00ebtore n%u00eb Gjermani u dallua nga rivaliteti midis pasuesve t%u00eb Lasalit dhe atyre marksist%u00eb, m%u00eb t%u00eb shquarit nd%u00ebr t%u00eb cil%u00ebt qen%u00eb Vilhelm Libkneht (Wilhelm Leibknecht, 1826-1900) dhe August Bebel (August Bebel, 1840-1913). Rrymat rivale t%u00eb socializmit gjerman arrit%u00ebn t%u00eb gjenin nj%u00eb gjuh%u00eb t%u00eb p%u00ebrbashk%u00ebt me Programin e Gotes, i formuluar n%u00eb vitin 1875. Trash%u00ebgimia q%u00eb Lasali i la l%u00ebvizjes s%u00eb klas%u00ebs pun%u00ebtore, ishin %u201cP%u00ebrgjigjet e Hapura%u201d. Nga ky moment, socializmi b%u00ebri p%u00ebrparime t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme, duke arritur t%u00eb ket%u00eb 12 deputet%u00eb n%u00eb Raishtag, n%u00eb vitin 1877. N%u00eb bindjet e Bismarkut, socializmi paraqitej si penges%u00eb, ndoshta sepse ai konsideronte q%u00eb socialist%u00ebt kishin lidhje besnik%u00ebrie q%u00eb shkonin p%u00ebrtej kufijve komb%u00ebtar%u00eb. Veprimi i tij i par%u00eb qe pengimi i l%u00ebvizjes n%u00ebp%u00ebrmjet nd%u00ebrmarrjes s%u00eb nj%u00eb legjislacioni antisocialist mjaft t%u00eb rrept%u00eb, gj%u00eb q%u00eb i detyroi socialist%u00ebt t%u00eb kalonin masivisht n%u00eb ilegalitet. Duke e kuptuar se masat punonj%u00ebse tregonin m%u00eb interes ndaj p%u00ebrfitimeve konkrete, sesa ndaj konceptimeve abstrakte t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb dhe ekonomis%u00eb, Bismarku filloi p%u00ebrpjekjet p%u00ebr t%u2019i mundur socialist%u00ebt me arm%u00ebt e tyre, duke zgjeruar legjislacionin social n%u00eb ndihm%u00eb t%u00eb punonj%u00ebsve. N%u00eb vitin 1883 u miratua ligji i sigurimit shoq%u00ebror p%u00ebr t%u00eb s%u00ebmur%u00ebt, nd%u00ebrsa m%u00eb 1889, ligjet p%u00ebr sigurimet e pensioneve t%u00eb pleq%u00ebris%u00eb dhe invaliditetit. Masat legjislative t%u00eb nd%u00ebrmarra b%u00ebn%u00eb t%u00eb mundur q%u00eb Gjermania t%u00eb b%u00ebhej shteti me legjislacionin social m%u00eb t%u00eb p%u00ebrparuar n%u00eb Evrop%u00eb, duke kompensuar deri diku munges%u00ebn e liberalizmit politik n%u00eb planin e brendsh%u00ebm.Analizoni p%u00ebrmes mendimit kritik%u2022 Mendohet se Masimo d%u2019Axelio ka th%u00ebn%u00eb shprehjen: %u201cItalin%u00eb e b%u00ebm%u00eb, tani t%u00eb b%u00ebjm%u00eb italian%u00ebt%u201d. Jepni gjykimin tuaj mbi kuptimin e saj.Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb tuaja%u2022 P%u00ebrshkruani fjal%u00ebt dhe shprehjet e m%u00ebposhtme: Risorgimento (Rilindja); Ekspedita e t%u00eb Nj%u00ebmij%u00ebve; %u201cItalia e re%u201d.%u2022 Cilat ishin rrymat politike q%u00eb p%u00ebrgatit%u00ebn bashkimin e Italis%u00eb? %u2022 Si mund t%u00eb realizohej bashkimi i Italis%u00eb sipas Kavurit? %u2022 Si ia arriti Mbret%u00ebria e Sardenj%u00ebs t%u00eb bashkonte Italin%u00eb e Veriut? %u2022 Si u arrit q%u00eb e gjith%u00eb Italia t%u00eb vendosej n%u00ebn sundimin e nj%u00eb sovrani t%u00eb vet%u00ebm? %u2022 Macini, Kavuri dhe Garibaldi luftuan p%u00ebr pavar%u00ebsin%u00eb e Italis%u00eb. Ku ndryshojn%u00eb metodat e tyre t%u00eb veprimit?Hulumtoni dhe diskutoni113